طب سنتی ایران

  Traditional Iranian Medicine ( TIM )

صحبت درباره طب سنتی ، مکمل و جایگزین طیف وسیعی از واکنشها را برمی انگیزد : از یک اشتیاق و گرایش افراطی تا یک انکار ناآگاهانه .

 طب سنتی ایران یک مکتب کامل ، پویا ، علمی و با مبانی فکری آزموده شده است که جهان هستی را به عنوان آفریده خالق حکیم و بر اساس نظام احسن مینگرد و پزشک را به خاطر احاطه و تسلطی که قبل از پزشکی باید به علوم مختلف داشته باشد تا درک صحیحی از جهان هستی پیدا کند حکیم نامیده است .

قدمت طب سنتی در ایران را با توجه به اسناد بدست آمده به صورت زیر بررسی میکنیم :

1 .  دکتر Paul Hysen  ( پل هایسن ) استرالیایی که سالها در زمینه طب سنتی و مکمل تحقیقات دارند ، این مطلب را بیان کردند که تاریخچه طب به شکارچیان ایران باستان در حدود 8000 سال قبل از میلاد مسیح  ( هشت هزار سال پیش از میلاد مسیح !!! ) برمیگردد که بعد از آن به صورت مکتبی درآمد و به هند منتقل شد و آیورودا نام گرفت و به یونان قدیم نیز رفت و مبنای ایجاد طب عربی یونانی  در آینده شد .

2 . مکتبی به نام " مزدسینا " بیش از 6500 سال قبل از میلاد مسیح به رهبری زرتشت در شمال غربی ایران  ( آذربایجان ) بنیاد گردید . پایه این مکتب " بهی بخشی " بود .

  مردم پیش از آن منشا بیماریها را حلول ارواح  خبیثه در بدن انسان و خشم و قهر خداوند میدانستند در حالیکه پیشوای این مکتب خرافات را در هم شکست و گفت منشا بیماریها عدم رعایت بهداشت ، کردارهای زشت ، پلیدی و وسوسه است و اساس درمان را که پیش از آن ارضای خاطر خشمگین خدایان بوسیله فدیه های خونین بود را  در هم ریخت و مبازره با بیماری را در مرحله اول بوسیله گیاهان دارویی و در مرحله دوم با عمل جراحی و در مرحله سوم با تلقین و دعا توصیه نمودند .

 پیروان این مکتب اعتقاد داشتند اهورامزدا گیاهان فراوان و درمان بخش برای رفع بیماریهای گوناگون آفریده است .

3 . سیریل الگود مورخ علوم پزشکی در کتاب تاریخ طب در ایران و مینویسد : " طب ایران قبل طب یونانی وجود داشته است و ایرانیان اصول آن چیزی را که طب یونانی نامیده شده به یونانیان تعلیم دادند ... "

4 . سنگ نوشته های موجود .

5 . دانشگاه جندی شاپور در خوزستان .

 در بیانیه طب سنتی سازمان جهانی بهداشت در سال 1978 طب سنتی اینگونه تعریف شده است :

" مجموعه تمامی علوم نظری وعملی که در تشخیص طبی ، پیشگیری  و درمان بیماریهای جسمی ، ذهنی یا ناهنجاریهای اجتماعی به کار می رود و به صورت گفتاری ( شفاهی ) یا نوشتاری ( مکتوب ) از نسلی به نسل دیگر انتقال یافته است . "

منابع طب سنتی در ایران

الف – طب سنتی مکتوب (Written TIM  ) :

 این بخش شامل کتب و رسالات حکمای ایرانی است که تعداد آن بالغ بر هزاران جلد میگردد . این مجموعه عظیم شامل کتابهای مختلف در تشریح ، کلیات ، مفردات ، قرابادین ، تشخیص و درمان است که برخی از آنها عبارتند از :

1-    " قانون طب " نگارش ابن سینا

2-    " شرح اسباب و علامات " نفیس بن عوض کرمانی

3-    " الحاوی " زکریای رازی ( کتاب الحاوی شامل 23 جلد حدودا 10000صفحه میباشد . لازم به ذکر است رازی اولین کسی بود که عکس العمل مردمک چشم را در مقابل نور دریافت او آنقدر با دست راست نوشت تا دستش از کار افتاد سپس با دست چپ نوشت و دست چپش نیز از کار افتاد پس از آن برای کتابت منشی گرفت ، او را پزشک اطفال مینامیدند. )

4-    " الاغراض الطبیه " سید اسماعیل جرجانی به پارسی

5-    " کتاب الملکی " مجوسی اهوازی

6-    " الابنیه عن حقایق الدویه " هروی به پارسی

7-    " خلاصه التجارب " بهاء الدوله رازی طرشتی

8-    " فردوس الحکمه " علی بن ربن طبری

همچنین رسالات تخصصی در موضوعات زیر :

1-    " رساله در نبض " ابن سینا به پارسی

2-    " رساله در اتخاذ ماءالجبن " ، " رساله اطفال " و " کتاب السکنجبین " رازی

3-    " رساله افیونیه " عمادالدین شیرازی  به پارسی در باب مسایل تخصصی درمان اعتیاد به تریاک  و " رساله آتشک " عمادالدین در باب سفلیس

ب- طب سنتی شفاهی ( Verbal TIM ) :

 شامل اطلاعات و تجربیاتی است که سینه به سینه و از نسلی به نسل دیگر انتقال یافته و حاوی روشهای مختلف بهداشتی و درمانی می باشد . ایران به دلیل سابقه تاریخی طولانی ، اقوام ، نژادها و زبانهای مختلف و اقلیمهای متفاوت کشوری سرشار از تجربیات و آراء و عقاید طبی شفاهی میباشد . بخصوص در بین عشایر وساکنان قسمتهایی از این مرز و بوم که بدلایل جغرافیایی صعب العبور بوده ، استفاده ازاین تجربیات طبی و روشهای درمانی جزء لاینفک زندگی مردم محسوب میشده و تشخیص صحیح از غلط و انتقال تجربیات به نسل بعدی حیاتی وضروری بوده است . 

 برای استفاده بیشتر عزیزان از این به بعد در هر پست مطالبی راجع به بهبود کارکرد یکی از سیستمهای بدن بیان میشه ، البته با تکیه بر طب الرضا علیه السلام . ( همون پیشگیری بهتر از درمان )

·        آسایش قلب :

1-    توکل

2-    قناعت

3-    آرزوی بلند نداشتن

4-  سرکه ( البته سرکه خانگی ، مثل مایع چنته که برای باز کردن لوله ها استفاده میشه عمل میکند یعنی تمام رگها و عروق را باز میکند و بسیار اشتها آور هست .)

5-    حجامت

6-    دوری از مسکرات

7-    استراحت

8-  غذای خوب و سالم ( نحوه پخت غذا توی سالم بودنش خیلی تاثیر داره مثلا مدت هضم سیب زمینی با پختهای مختلف به صورت زیر است :

آتشی ( تنوری )    1 ساعت

آب پز                2ساعت

سرخ شده            8 ساعت

چیپس                کسی تا حالا ندیده هضمش رو ممکنه 2 روز تو شکم بمونه !!! )